Jak pisze Marcin Kula, wybitny historyk i autor wielu interesujących książek, jest to historia Polski podana w pigułce ze zwróceniem szczególnej uwagi na zjawiska długotrwałe, w sposób stały określające historyczne korzenie współczesności. Praca jest próbą uporządkowania wielu znanych faktów i zjawisk. Tematami rozważanymi przez autora to tytuły rozdziałów: "Miejsce pod słońcem", "Jakie miejsce pod słońcem?", "Terytorium", "Sąsiedzi", "Naród", "Diaspora", "Państwo", "Nauki z dziejów państwa", "Religia", "Bliżej Europy czy Trzeciego Świata?", "Komunistyczna próba modernizacji", "Modernizacja po komunizmie", "Struktura społeczna", "Demokracja", "Równi i równiejsi", "Przeszłość minęła?". Na końcu dodane jest kalendarium wydarzeń w Polsce i na świecie oraz bibliografia i sugestie lektur. Wszystkie kompleksowe tematy czyta się jako próbę pokazania ich z dystansem, który daje nie tylko nowe Tysiąclecie, ale także nowy okres historyczny w dziejach Polski od 1989 roku. 
Interesujące są na przykład rozważania na temat kształtowania się państwa polskiego jako wspólnoty narodowej, a nie obywatelskiej. Historycznie patrząc, w okresie 124 lat zniknięcia Polski z mapy Europy, pojęcia narodowości i obywatelstwa zostały rozdzielone, co ma konsekwencje do czasów obecnych.
Bardzo trafne są także analizy polskiej diaspory rozproszonej w świecie. Przytaczam jedną z myśli dotyczącej nie tylko lat okresu międzywojennego: "Polskich emigrantów i społeczności przez nich utworzone w świecie traktowano jako część narodu polskiego, podczas gdy żyjących na tutejszych ziemiach ludzi o innym niż polskie  zapleczu – najczęściej nie".
W rozdziale "Równi i równiejsi" Marcin Kula pisze na temat lat ustroju komunistycznego: "Ogromna część społeczeństwa została zrównana działaniami prawnymi oraz poprzez mechanizmy funkcjonowania ustroju. W znakomitej większości ludzie mieli mało różniące się dochody, mieszkali w podobnych mieszkaniach, używali takich samych mebli i sprzętów. Zniknęła, jak się zdaje, skrajna bieda i zarazem mało było widać zewnętrznych oznak bogactwa. W pierwszym okresie swego istnienia system rzucił hasło "nie matura, lecz chęć szczera zrobi z ciebie oficera", w późniejszym ułatwiał dostęp do edukacji i karier młodzieży pochodzenia robotniczego oraz chłopskiego".
W tej historii Polski w pigułce nie brak elementów humoru. Prof. Kula pisząc o stosunkach sąsiedzkich ze Szwecją, wspomina hotel Forum wybudowany przez Szwedów: "Ponieważ zwłaszcza w początkowym okresie estetyka budynku nie przypadła do gustu licznym Warszawiakom, żartowano, że stanowi on zemstę za klęskę szwedzkiego najazdu z XVII w. Wkrótce miasto przyzwyczaiło się jednak do nowego hotelu, zaś innych form ewentualnej zemsty nie odnotowano". 
Książka jest z założenia lapidarna, co jest niełatwym zadaniem dla historyków, zazwyczaj lubiących rozważać zawikłania historyczne. Uczy chłodnego, spokojnego spojrzenia, i daje odczuć, że nastąpiła stabilizacja historyczna, co jest dużym komfortem dla czytającego. Autor kończy książkę refleksją, że żal mu, jako historykowi, spadku zainteresowania kierunkiem studiów historycznych, jak i zainteresowania ludzi w ogóle tematyką historyczną. Obecnie kierunkami szczególnie oblegającymi na studia uniwersyteckie są prawo i ekonomia. Ale także jako socjolog, Marcin Kula rozumie to zjawisko i uważa za naturalne, skoro "przemiana się dokonała". "W pewnym sensie, pisze, jest to zjawisko optymistyczne – zaświadczające, że (ludzie) może ponownie podjęli zwykłe, codzienne życie, oby jak najszczęśliwsze". 
Obok obszernych analitycznych doskonałych publikacji Normana Daviesa, książka Marcina Kuli stanowi jakże często poszukiwane kompendium. Książka powinna zostać przetłumaczona na kilka języków, na pewno kraje sąsiedzkie powinny mieć możliwość jej przeczytania. Warto, by się z nią zapoznali nie tylko uczniowie, ale polscy i obcy politycy.

Aleksandra Ziółkowska-Boehm

Marcin Kula: "Zupełnie normalna historia czyli dzieje Polski. Zanalizowane przez Marcina Kulę w krótkich słowach, subiektywnie, ku pożytkowi miejscowych i cudzoziemców". Biblioteka Więzi, Warszawa 2000, stron 178.